24 września 2026 r. uczestnicy 35. spaceru historycznego z cyklu „Brzeskie ulice” organizowanego przez Bibliotekę Pedagogiczną w Tarnowie Filia w Brzesku, poznawali dzieje kościoła św. Jakuba w Brzesku oraz jego najbliższego otoczenia. Wędrówka stała się okazją do przypomnienia historii świątyni, kolejnych fundatorów, pożarów, odbudów oraz ważnych wydarzeń z życia parafii.
Ostatni spacer historyczny w ramach cyklu „Brzeskie ulice” rozpoczął się przy kościele św. Jakuba, położonym na rogu ulic Głowackiego i Chopina, w pobliżu brzeskiego Rynku.
Uczestnicy poznawali historię jednej z najważniejszych świątyń w mieście. Jak przypomniano podczas spotkania, pierwsza świątynia w tym miejscu była drewniana. Dokładna data powstania obecnego murowanego kościoła nie została jednoznacznie ustalona. Według prof. Jana Kiryka budowę brzeskiej fary rozpoczął w 1529 roku murator Jan Turobińczyk z Koszyc, a konsekracja świątyni miała odbyć się w 1544 roku.
W kolejnych stuleciach o kościół dbali m.in. Melsztyńscy, Jordanowie, Czernowie, Lubomirscy, Żeleńscy i Goetzowie. Świątynia była remontowana, rozbudowywana i wyposażana przez następne pokolenia fundatorów.
Kościół wielokrotnie niszczyły pożary. Ogień trawił świątynię m.in. w latach 1660, 1723, 1786, 1792, 1863 i 1904. Kościół ucierpiał również podczas potopu szwedzkiego i najazdu wojsk Rakoczego, jednak po kolejnych zniszczeniach był odbudowywany.
Jednym z zachowanych śladów dawnej historii jest kwadratowa wieża wzniesiona w 1678 roku z fundacji rodziny Czernych. Nad wejściem umieszczono herb Nowina. Po pożarze w 1863 roku kościół odbudowano w stylu neogotyckim. W tym okresie powstała również kaplica grobowa ufundowana przez Wita hrabiego Żeleńskiego, później rozebrana podczas rozbudowy świątyni.
Po kolejnym pożarze w 1904 roku kościół odbudowano już w następnym roku. W jego wnętrzu znalazły się m.in. neogotyckie ołtarze wykonane w tyrolskiej pracowni Ferdynanda Stuflessera. W ołtarzu głównym umieszczono figurę św. Jakuba, a po jej bokach figury św. Franciszka z Asyżu i św. Jana Kantego.
Podczas spaceru uczestnicy zatrzymali się również przy XVII-wiecznym ogrójcu od wschodniej strony kościoła. Przypomniano także historię brzeskich dzwonów. Trzy dzwony ufundowane przez rodzinę Goetzów Okocimskich zostały zarekwirowane w 1915 roku przez władze austriackie. Kolejne, ufundowane przez parafian w 1924 roku, zabrali podczas okupacji Niemcy.
Ważnym punktem opowieści był również obraz Jezusa Miłosiernego autorstwa Adolfa Hyły. Został zamówiony przez Wandę Urbańczykową, która poprosiła artystę, aby w tle dzieła znalazły się tzw. „pańskie pola”. Dzięki temu lokalny krajobraz został utrwalony w obrazie związanym z brzeską parafią.
Spacer miał także wymiar wspomnieniowy. Uczestnicy przywoływali miejsca, osoby i wydarzenia związane z życiem parafii. Wspomniano m.in. ks. Jakuba Stosura, ks. Kazimierza Kopacza i ks. Zygmunta Bochenka.
Druga część ostatniego spaceru została poświęcona historii brzeskiego Rynku. Ma ona zostać przedstawiona w kolejnym odcinku cyklu „Brzeskie ulice”.
Organizatorzy skierowali podziękowania dla Leszka Gawendy za przygotowanie materiałów oraz dla Agnieszki Mastalskiej Sowy za fotografie.
—
foto: Biblioteka Pedagogiczna w Tarnowie Filia w Brzesku
Biblioteka Pedagogiczna w Tarnowie Filia w Brzesku / IB
